Buổi trình chiếu "All About Dad" - bộ phim cuối cùng trong số hơn 60 phim tham dự cùng lễ trao giải các bộ phim được bình chọn của ban tổ chức và khán giả vào tối Chủ Nhật 12 Tháng Tư vừa qua đã khép lại Đại Hội Điện Ảnh Việt Nam Quốc Tế lần thứ 4 (Vietnamese International Film Festival - The 4th Edition) do Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ (VAALA) và Hội Ngôn Ngữ Văn Hóa Việt Nam (VNLC) thuộc trường đại học UCLA tổ chức.

Đại sảnh của rạp Edwards ở Irvine, nơi diễn ra đêm khai mạc ViFF.

(Hình: Brian Đặng. www.eliteiii.com)



Khán giả trong hội trường chiếu phim tại Đại Học UC Irvine.

(Hình: Brian Đặng. www.eliteiii.com)


ViFF được thực hiện hai năm một lần và thời gian của đại hội năm nay diễn ra từ ngày 2 đến 5 Tháng Tư và từ 9 đến 12 Tháng Tư tại trung tâm Film and Video Center của trường đại học UCI, rạp Edward University Cinema 6, trường đại học UCLA, và Viện Bảo Tàng Bowers, Santa Ana.



Đồng giám đốc ViFF Y-Sa và nữ tài tử Kiều Chinh.

(Hình: Andre Phan. www.eliteiii.com)


Phát biểu ngay sau khi kết thúc Dạ Tiệc Bế Mạc Đại Hội, cô Quyên Lâm (đồng Giám Đốc ViFF 2009) nói: "Tất cả những gì đã diễn ra đều vượt hơn những điều mong đợi của ban tổ chức." Cô cho biết những lo lắng ban đầu về sự hiện diện tham gia của các đạo diễn, các đoàn làm phim... trong bối cảnh kinh tế đang lúc khó khăn, vấn đề di chuyển tốn kém tiền bạc và thời gian... đã hoàn toàn biến mất khi mà hơn 60 bộ phim được trình chiếu trong 24 suất chiếu thì gần như suất nào nào cũng có ít nhất một người đại diện các bộ phim tham gia giao lưu trả lời các câu hỏi do khán giả đặt ra.

Kế nữa là lực lượng tình nguyện viên, tuy rằng áp lực học tập khá nặng nề nhưng họ - phần lớn là sinh viên của UCLA và UCI -  đã hỗ trợ rất nhiệt tình cho ViFF trong suốt thời gian diễn ra đại hội. Tất cả đều tham gia với một tinh thần tự nguyện hăng say, không vì bất kì một quyền lợi về thù lao nào. Bên cạnh đó, "lượng khán giả người Việt đến xem phim và tham gia thảo luận với một thái độ rất lịch sự cũng là điều vượt quá sự mong chờ."



Giám Mục Mai Thanh Lương, người sáng lập làng Versailles ở New Orleans, phát biểu trước buổi chiếu phim "A Village Called Versailles" do S. Leo Chiang đạo diễn.
 
(Hình: Brian Đặng. www.eliteiii.com)

Nếu mục tiêu của đại hội này, theo ban tổ chức, là hỗ trợ và quảng bá những tác phẩm điện ảnh của các đạo diễn người Việt, hoặc gốc Việt, trên thế giới, đồng thời cũng là nhằm hỗ trợ và quảng bá những phim quốc tế nói đến con người hoặc văn hóa Việt Nam, thì người đến với ViFF cũng có nhiều tâm trạng và cảm hứng khác nhau.

Một bạn du học sinh đến đây ngoài việc tìm hiểu học hỏi thêm những điều bổ ích cho chuyên ngành điện ảnh mà bạn đang đeo đuổi thì "cái không khí trong sáng vô tư" của các thiện nguyện viên cùng "cái tâm" của những người trong ban tổ chức là điều kéo bạn trở lại lần đại hội này sau khi đã có tham dự đại hội lần 3.

Đạo diễn sân khấu Minh Ngọc đồng thời cũng là người viết kịch bản phim thì đến với ViFF "không phải là để học" mà trước hết là để đi tìm cho mình một cảm hứng cho những dự án mà chị đang ấp ủ.

Điều nghệ sĩ Minh Ngọc trình bày cũng được đạo diễn Lê-Văn Kiệt chia sẻ.  Lê-Văn Kiệt tốt nghiệp điện ảnh từ đại học UCLA.  Năm 2007, cuốn phim "Bụi Đời" ("Dust of Life") của Kiệt được chọn chiếu vào đêm bế mạc ViFF.  Năm nay, ViFF chiếu ra mắt lần đầu phim "Sầu Ngư" ("Sad Fish") của Kiệt. "Tôi đến ViFF vì có thể tìm thấy sự đồng cảm cho tác phẩm được trình chiếu cũng như những dự án đang được thành hình."

Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên đến từ Việt Nam thì ví việc tham gia đại hội điện ảnh lần này như sự "trở lại một nơi gặp gỡ những người bạn thân quen."
Bên cạnh đó cũng có những người tìm đến với ViFF "ban đầu chỉ là do sự tò mò" nhưng "hết phim này đến phim khác cứ như níu chân họ phải tiếp tục sắp xếp thời gian để có thể xem thêm nhiều phim khác nữa."

Tuy có những khác nhau về xuất phát ban đầu như thế nhưng điều quan trọng vẫn là những gì còn đọng lại trong lòng mọi người tham gia Đại hội Điện ảnh Việt Nam Quốc Tế lần này.



Kiều Chinh trao tặng Giải Spotlight cho Dustin Nguyễn.

(Hình: Brian Đặng. www.eliteiii.com)

Ấn tượng chung nhất mà hầu hết mọi người đều có về Đại Hội Điện Ảnh lần 4 đó là "nhiều phim hơn, tổ chức lớn hơn, người làm phim càng ngày càng trẻ hơn và chủ đề cũng đa dạng hơn."

Bằng cảm quan của những người trẻ, hầu hết các bộ phim đều bám sát hiện thực, thể hiện những cái nhìn sắc và sâu dưới nhiều góc độ của cuộc sống từ số phận của những đứa trẻ mồ côi lìa xa quê hương; từ cuộc sống khó khăn tạm bợ của những người di dân; đến những va chạm, xung đột giữa các thế hệ trong một nền văn hóa mới; hay cả những điều thuộc về tâm thức của một đất nước mang đậm nền văn hóa Á Đông... Tất cả đã được ghi dấu qua nhiều thể loại phim khác nhau không chỉ của đạo diễn người Mỹ gốc Việt, đạo diễn trong nước mà bằng cả sự phản ảnh của những đạo diễn nước ngoài về con người Việt Nam trong quá khứ và hiện tại.

Đánh giá về mức độ thành công của ViFF, đạo diễn Bùi Thạc Chuyên, một trong những tham luận viên của buổi hội luận gồm các đạo diễn và nhà sản xuất, cho rằng "không thể trông đợi một sự đột phá hay một cái gì thực sự mới mẻ chỉ gói gọn trong vài tiếng hội luận, nhưng điều quan trọng là các đạo diễn, các nhà làm phim có thể chia sẻ với nhau cái nhìn về một bức tranh toàn cảnh của thị trường phim ảnh trong nước và thế giới." Theo anh, "Điều quan trọng nhất là sự kết nối giữa người làm phim trong nước và ở hải ngoại. Những đạo diễn Việt kiều đã đóng góp cho nền điện ảnh trong nước những bộ phim, những sắc thái văn hóa, những tiếng nói tích cực."  

Trong khi đó việc "tìm thấy sự cộng hưởng, cùng tần số, cũng như cơ hội mở ra những dự án mới" là điều mà đạo diễn Minh Ngọc thu được khi tham gia ViFF lần này. Chị cho rằng ngay cả "những tác động âm" ở một vài bộ phim cũng để lại những kinh nghiệm quí giá cho bản thân chị, giúp chị né tránh được những điều không hay cho những bộ phim mà chị đang ấp ủ.

Nhà sản xuất và phát hành phim Nguyễn Nữ Như Khuê thì lại cho rằng rất nên có những dịp như thế này bởi "Người Việt sống ở nhiều nơi trên thế giới, thì những dịp như thế này là cơ hội để mọi người có thể gặp gỡ và chia sẻ với nhau những suy nghĩ, những kinh nghiệm. Cho nên dù có những bộ phim rất hay bên cạnh những phim chỉ mới dừng lại ở bước chập chững thì đây vẫn là cơ hội tốt cho những người làm nghề."

Nói về các bộ phim đoạt giải, trên cơ sở: Kỹ thuật quay phim, diễn xuất, giá trị sản xuất, giá trị nghệ thuật và cốt truyện thì phim "A Summer Rain" (phim ngắn), do Ela Thier (Hoa Kỳ) đạo diễn, và "Footy Legends" (phim truyện) do Khoa Đỗ (Úc) đạo diễn, đã đoạt giải Trống Đồng do ban tổ chức trao tặng.

Hai bộ phim "Delivery Day" (phim ngắn) do Jane Manning (Úc) đạo diễn, Khoa Đỗ viết kịch bản, và "Operation Babylift: The Lost Children of Vietnam" (phim tài liệu) do Tammy Nguyễn Lee (Hoa Kỳ) đạo diễn, được trao giải bình chọn của khán giả.
Thực sự, việc cảm nhận và đánh giá nội dung một bộ phim như thế nào là hay tùy thuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó vấn đề tác động của nền văn hóa và môi trường sống cũng như những trải nghiệm về cuộc sống riêng của mỗi cá nhân góp phần không nhỏ vào việc cảm thụ.



Ca sĩ Ý Lan đến dự đêm khai mạc ViFF. 

(Hình: Andre Phan. www.eliteiii.com)

Đối với một dân tộc thấm nhuần văn hóa Khổng Giáo phương Đông và hiện nay đang sinh sống và phát triển trên một vùng đất màu mỡ của nền văn hóa Âu Mỹ đa dạng thì việc tìm được một sự đồng điệu đồng cảm đối với mỗi bộ phim là một điều không dễ dàng. Bởi nó thể hiện chiều sâu văn hóa, tâm linh cội nguồn mà mỗi người còn cất giữ cho riêng mình. Điều này có thể thấy rõ ràng qua việc khán giả bình chọn phim "Operation Babylift: The Lost Children of Vietnam" là bộ phim hay nhất dù đây là một phim tài liệu. Bởi đọng lại ở người xem, cho dù là khán giả Việt hay Mỹ, hay pha trộn giữa Việt và Mỹ chính là nỗi niềm: Trẻ thơ không có quyền lựa chọn thời điểm để được sinh ra nhưng lại là người phải chịu đựng, dự phần và trả giá cho những biến động lịch sử mà chúng vô tình bị ném vào. Những thương tổn trong kí ức, trong tình cảm - nếu có - của tuổi thơ chỉ có thể lành lặn và xóa nhòa trong sự nỗ lực tự vươn lên của mỗi cá nhân, bên cạnh tấm lòng và sự sẻ chia của những con người có trái tim vàng, như những người họ đã gặp trong phim.



Xướng ngôn viên Kristine Sa phỏng vấn đạo diễn Tammy Nguyễn Lee của phim "Operation Babylift: The Lost Children of Vietnam"

(Hình: Andre Phan. www.eliteiii.com)

Sự khác nhau trong vấn đề cảm thụ phim của khán giả cũng thể hiện rõ ở những nhận xét khác nhau về bộ phim "Trăng Nơi Đáy Giếng," do Nguyễn Vinh Sơn (Việt Nam) đạo diễn.  Có người cho rằng đây là bộ phim hay nhất, có người lại cho rằng họ "không thể nào chấp nhận và chịu được mẫu hình cá tính của nhân vật chính trong phim bởi nó không thực." Và phải chăng, sự không thống nhất trong việc cảm nhận bộ phim cũng chính là những bằng chứng cụ thể và sinh động nhất về những xung đột tư tưởng giữa các thế hệ người Việt Nam đang sống trên đất Mỹ, thậm chí ngay cả ở những người trẻ trưởng thành trong nước và nơi đây?



Orchid Lâm Quỳnh, tài tử chính trong phim SAD FISH (Sầu Ngư), do Lê-Văn Kiệt đạo diễn.

(Hình: Brian Đặng. www.eliteiii.com)

Cho dẫu là gì đi nữa thì các bộ phim cũng đã góp phần đưa đến cho người xem nhiều diện mạo, nhiều sắc thái, nhiều vấn đề của một dân tộc nhỏ nhưng có quá nhiều những ẩn ức mà muốn hiểu được nó không thể chỉ là chuyện một sớm một chiều.

Trong buổi lễ trao giải, các thành viên của ViFF cũng đã tạo một bất ngờ cảm động cho cô Lê Đình Y-Sa, đồng giám đốc ViFF, khi thông báo đến khán giả là họ đã gây được một quỹ nhỏ với số tiền 00 mang tên "ViFF Emerging Artists Award: Inspired by Ysa D. Lê."  Từ đây đến kỳ đại hội tới, các thành viên của ViFF hy vọng họ sẽ gây thêm quỹ cho giải thưởng này.  Vào năm 2011, mong rằng ban tổ chức có thể trao tặng một số tiền thưởng từ quỹ này đến một đạo diễn trẻ để khuyến khích tài năng.
ViFF đã bế mạc, ngoài những kinh nghiệm được mất của những người tham gia mang tính chuyên nghiệp thì đâu đây, những câu chuyện về các bộ phim được trình chiếu, những băn khoăn về những cuộc đời, những số phận, những con người và cả những thắc mắc muốn tìm mua để sở hữu được những bộ phim đó của những khán giả bình thường chính là những phần thưởng dành cho ban tổ chức ViFF - những người gắn kết nhau không chỉ bởi niềm đam mê nghệ thuật mà cả bằng cái tâm trong sáng muốn đóng góp một chút sức mình trong việc khẳng định tiếng nói, hình ảnh của con người Việt Nam trên màn ảnh rộng.



T-shirts của ViFF 2009. (Hình: Trương Định. www.eliteiii.com)

Ngọc Lan

Trích Phụ Nữ Diễn Đàn số 302, Bộ Mới, tháng Năm, 2009. Nguyệt san Phụ Nữ Diễn Đàn có tại Thư Viện Cộng Đồng hàng tháng.

BCH (Theo NGỌC LAN)